Utwór
 
Osoba
 
Zespół
 
Serie
 
 
Publikacja
 
Rękopis
 
Instytucja
Szukaj
[Jak korzystać?]

[Więcej] Czy wiesz...

przy wykonaniu jakiej piosenki na Festiwalu w Opolu w 1977 r. Jonasz Kofta wspiął się po rusztowaniu na wysokość drugiego piętra?

[dowiedz się]

Utwór (ostatnia modyfikacja: 2017-05-07 12:23)
Bogurodzica

Tytuł

Bogurodzica

Autor słów

anonim

Autor muzyki

anonim

Melodia

Posłuchaj

54321Wariant:Tekst utworu

Wariant 1

Bogurodzica, Dziewica,

Bogiem sławiena Maryja!

U Twego Syna, Gospodzina,

Matko zwolena(1), Maryja,

Ziści(2) nam, spuści(3) nam!

Kyrie eleison.

Twego dzieła(4) Krzciciela, Bożyce(5),

Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze!

Słysz modlitwę, jąż nosimy.

A dać raczy, Jegoż prosimy:

A na świecie zbożny pobyt,

Po żywocie rajski przebyt!

Kyrie eleison. [1], [2], [3], [4], [6]

Objaśnienia

(1) – zwolena – wybrana, będąca we czci

(2) – ziści – pozyskaj

(3) – spuści – ześlij

(4) – Twego dzieła – dla, ze względu na Twego

(5) – Bożycze – Synu Boga

Informacje dodatkowe

Jest to najstarsza polska pieśń religijna, a zarazem najstarsza pieśń bojowa polskiego rycerstwa. Pochodzi prawdopodobnie z końca XIII w[2]. Była oficjalnym hymnem dynastii Jagiellonów, niewykluczone, że napisanym w roku 1386 z okazji koronacji Władysława Jagiełły na króla Polski[11]. W Śpiewniku pieśni patriotycznej pojawia się stwierdzenie, iż utwór mógł powstać już w XII w[7]. Kunsztowna i oryginalna melodia tego utworu jest dziełem wybitnego kompozytora, niestety nieznanego choćby z imienia. Zdaniem historyków stanowi on także twórcę tekstu, ściśle zespolonego z melodią[2]. Fragmenty tekstu pieśni wywodzą się z liturgii bizantyjskiej[4], tekst muzyczny oparty jest na archaicznej intonacji gregoriańskiej i ludowej[3] (OsobaHieronim Feicht zwrócił uwagę na zbieżność melodyczną „Bogurodzicy” z pieśnią truwera Jehana de Braine Par dessor l”ombre d’un bois, co ma szczególne znaczenie dla interpretacji naszej pieśni jako utworu rycerskiego[9]).

W miarę rosnącej popularności pieśni tekst Bogurodzicy rozrastał się – liczba zwrotek w XV w. dochodziła do 27. W tym samym stuleciu „Bogurodzica” była już powszechnie znanym dziełem wśród polskiego rycerstwa. Stąd też Jan Długosz w Kronikach Sławnego Królestwa Polskiego nazywa ją ,,patrium carmen”, czyli pieśnią ojczystą[2]. Z tego właśnie okresu z pierwszych lat XV stulecia (1407 r.) pochodzi najstarszy zapis melodyczno-tekstowy tej dostojnej pieśni (por. 4 wersja tekstu) . Została zapisana w rękopisie przechowywanym w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, zawierającym średniowieczne kazania łacińskie na niedziele i święta[3]. „Bogurodzica” śpiewana była przez wojska polskie przed bitwami z Krzyżakami: pod Grunwaldem (1410 r.) i pod Dąbkami koło Nakła nad Notecią (1431 r.), przed bitwą z księciem litewskim Świdrygiełłą pod Wiłkomierzem (1435 r.), a także podczas koronacji królów i przy wydawaniu ważniejszych dekretów państwowych. Można ją więc określić jako ówczesny hymn narodowy. Ten skarb polskiej kultury jest hymnem ciągle żywym, rozbrzmiewa w kościołach i na koncertach dając świadectwo ciągłości naszej duchowej tradycji[2].

Znaczenie hymnu narodowego utraciła jednakże w drugiej połowie XVI w[4].

Bogurodzica zdobi jako hymn państwowy Kodeks Jana Łaskiego z roku 1506[11].

Przytoczone tu dwie pierwsze zwrotki stanowią starożytny zrąb pieśni, do której później (w w. XV i XVI) dodano dalsze; zwrotek tych, nie licząc odmian, jest 14.

O pieśni tej pisze prof. Łoś: Od niepamiętnych czasów śpiewa ją chórem duchowieństwo u grobu św. Wojciecha w Gnieźnie, w stolicy prymasów polskich i przez to samo już nabiera ona niezwykłego znaczenia, bo ten śpiew, uprawiany za czasów dawnej Rzeczypospolitej Polskiej, przetrwał jej upadek i rozlegał się pod sklepieniami katedry gnieźnieńskiej w czasach najgorszego ucisku niemieckiego tak samo, jak za królów polskich, a i dziś, po wskrzeszeniu Polski, trwa niezmiennie dalej. „Bogurodzica” stała się przez to jakby symbolem żywotności i wieczności Polski.

Starodawna ta i szanowana pieśń szczególnie silnymi więzami jest związana z dziejami wojska polskiego, bo oto istnieje tradycja, iż przynajmniej od bitwy pod Grunwaldem rycerstwo polskie idąc do boju pieśń tę śpiewało, oddając przez to siebie i losy Polski pod obronę Bożej Rodzicielki; pieśń więc wtedy spełniała to zadanie, które dziś spełnia melodia hymnu narodowego.... Dlatego też w szeregach strzeleckich „Bogurodzica” powinna być otoczona szczególną czcią, jako wyraz łączności naszej z tradycjami najstarszych żołnierzy Rzeczypospolitej[5].

Występuje na fonogramach

 
Copyright © 2007-2011 Biblioteka Polskiej Piosenki • Ostatnia aktualizacja: 2018-07-26 21:59
powered by Athenadeign by TreDo
Odsłon od Listopada 2007
73862054

Odwiedzin od Grudnia 2010
55124560
Korzystanie z zamieszczonych na stronie internetowej utworów (w szczególności tekstów piosenek i nut) i ich opracowań, w całości lub jakichkolwiek fragmentach, jest dozwolone wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego w sposób nienaruszający normalnego korzystania z utworu lub słusznych interesów twórcy. Zakazane jest korzystanie lub/i rozporządzanie opracowaniami, przeróbkami i modyfikacjami utworów zamieszczonych na stronie internetowej. W szczególności zakazane jest wykorzystywanie zamieszczonych na stronie internetowej utworów lub/i ich fragmentów, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, w celach zarobkowych.

Biblioteka Polskiej Piosenki dąży do popularyzacji i utrwalenia wiedzy o polskiej piosence historycznej i współczesnej. Jako instytucja publiczna stara się utrzymać najwyższe standardy zgodności z obowiązującym w Polsce prawem. Biblioteka nie czerpie żadnych korzyści z podejmowanych przedsięwzięć - kieruje się dobrą wolą. Szacunek do pracy Twórców, Autorów i Artystów jest jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania Instytucji. Jeżeli umieszczenie tekstu utworu jest sprzeczne z czyimiś prawnymi lub osobistymi interesami - uprzejmie prosimy o kontakt przy pomocy znajdującego na górze strony formularza lub przy pomocy poczty elektronicznej. Tekst zostanie bezwzględnie usunięty.

Strona Biblioteki Polskiej Piosenki wykorzystuje tzw. pliki cookie do zliczania unikatowych odwiedzin oraz przechowywania informacji o historii odwiedzonych rekordów Biblioteki Cyfrowej. Pliki cookie nie są przechowywane po zamknięciu sesji przeglądarki. Odwiedzający może zmienić ustawienia plików cookie korzystając z odpowiednich okien ustawień swojej przeglądarki.
To jest archiwalna odsłona strony i bazy CBPP.