Utwór
 
Osoba
 
Zespół
 
Serie
 
 
Publikacja
 
Rękopis
 
Instytucja
Szukaj
[Jak korzystać?]

[Więcej] Czy wiesz...

że przebój „Tyle słońca w całym mieście” to międzynarodowy hit, którym Gerd Michaelis Chor podnosił z ławek publiczność, Betty Dorsey porywała dyskotekową wersją „Stay”, Anglicy natomiast znają z interpretacji Glenna Westona, a Czesi i Słowacy śpiewali dzięki Hanie Zagorowej?

[dowiedz się]

Utwór (ostatnia modyfikacja: 2017-07-30 19:35)
Gdy naród do boju

Tytuł

Gdy naród do boju

Gdy naród do boju wystąpił

Gdy naród

Marsz po roku 1831

Szlachta polska w roku 1831

Szlachta w roku 1831

Autor słów

OsobaEhrenberg Gustaw

Autor muzyki

nieznany [7]

OsobaMozart Wolfgang Amadeusz [6]

Autor melodii.

Melodia

Posłuchaj

z opery Don Juan Wolfganga Amadeusza Mozarta [6]

Data powstania

1831
Brak zgodności co do daty powstania utworu. Domniemane daty przytaczane w publikacjach to: 1831, 1835, 1848.

54321Wariant:Tekst utworu

Wariant 1

Gdy naród do boju wystąpił z orężem,

panowie o czynszach radzili,

gdy naród zawołał: „Umrzem lub zwyciężym!”,

panowie w stolicy bawili.

O, cześć wam, panowie magnaci,

za naszą niewolę, kajdany.

O, cześć wam, książęta, hrabiowie, prałaci,

za kraj nasz krwią bratnią zbryzgany!

Armaty pod Stoczkiem(1) zdobywała wiara

rękami czarnymi od pługa,

panowie w stolicy kurzyli cygara,

radzili o braciach zza Buga.

O, cześć wam, panowie...

Wszak waszym był synem ów niecny kunktator(2),

co wzbudzał przed wrogiem obawę,

i wódz ten naczelny, pobożny dyktator(3),

i zdrajca(4), co sprzedał Warszawę.

O, cześć wam, panowie...

Lecz kiedy wybije godzina powstania,

magnatom lud ucztę zgotuje,

muzykę piekielną zaprosi do grania,

a szlachta niech wtedy tańcuje!

O, cześć wam, panowie... [1], [2], [3], [4], [5], [6], [10]

Objaśnienia

(1) – bitwa pod Stoczkiem – rozegrała się 14 litego 1831 r. i zakończyła zwycięstwem powstańców z armią carską.

(2) – Chłopicki – kolejny wódź powstania 1831 r.

(3) – Skrzynecki – kolejny wódź powstania 1831 r.

(4) – Krukowiecki – kolejny wódź powstania 1831 r.

Informacje dodatkowe

Bojowa pieśń chłopska i hymn ruchu ludowego oraz rewolucyjnego, żywa zwłaszcza w szeregach lewicy. Utwór znany był też pod tytułem Marsz po 1831 r., natomiast pierwodruk tekstu ukazał się pt. Szlachta w roku 1831 w tomie Dźwięki z minionych lat z 1848 r. Napisał ją radykalny publicysta i działacz społeczny, OsobaGustaw Ehrenberg (1818–1895)[1]. Swoje dzieło wymierzył przeciwko polityce magnatów wysługujących się caratowi[5]. Tekst piętnuje bogaczy jako sprawców utraty wolności przez naród polski. Wyraża nadzieję na wybuch rewolucji, w której lud wymierzy magnatom sprawiedliwą karę. Opisuje wydarzenia powstania listopadowego, zwycięską bitwę pod Stoczkiem, nieudane projekty rozszerzenia walk i dyskutowaną wówczas sprawę oczynszowania chłopów i zniesienia pańszczyzny. Utwór stanowił pieśń bojową budzącego się ruchu chłopskiego[6].

Autora tekstu pieśni Gdy naród do boju, będącego parafrazą wiersza OsobaEhrenberga, oraz czasu jego powstania dokładnie nie ustalono. Prawdopodobnie wiele osób uczestniczyło w procesie adaptacji oryginału do aktualnych celów politycznych, szczególnie w okresie Wiosny Ludów oraz powstania styczniowego[11].

Wiele dokumentów wskazuje na to również, że utwór ten był już znany przed 1848 r. i wykonywany w formie pieśni do melodii z 1831 r., która prawdopodobnie pochodziła z rewolucyjnej opery OsobaDaniela F. Aubera pt. Niema z Portici[5]. Sprzeciwia się temu przypuszczeniu autor rozprawy na temat pieśni Gdy naród do boju prof. Bogdan Zakrzewski (Wrocław, 1979). Ten wybitny uczony i historyk twierdzi, że wiersz OsobaGustawa Ehrenberga dostosowany został do melodii Wariacji OsobaChopina z Don Juana OsobaMozarta (La ci darem la mano) napisanych w Warszawie, w r. 1827 wydanych natomiast w Wiedniu w 1830 r[11].

Pieśń śpiewana w różnych odmianach była długo popularna w środowiskach socjalistów i ludowców. Jako swój hymn przyjęła ją Gwardia Ludowa i Armia Ludowa. Następnie nieco zmodyfikowana stała się melodią przewodnią Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego[6].

Utwór wykonany również został podczas walk o krzyż w Nowej Hucie w 1967 r. Śpiewali je idący do ataku na milicyjne kordony wychodzący z huty robotnicy[9].

Występuje na fonogramach

 
Copyright © 2007-2011 Biblioteka Polskiej Piosenki • Ostatnia aktualizacja: 2018-07-26 21:59
powered by Athenadeign by TreDo
Odsłon od Listopada 2007
76081299

Odwiedzin od Grudnia 2010
57319054
Korzystanie z zamieszczonych na stronie internetowej utworów (w szczególności tekstów piosenek i nut) i ich opracowań, w całości lub jakichkolwiek fragmentach, jest dozwolone wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego w sposób nienaruszający normalnego korzystania z utworu lub słusznych interesów twórcy. Zakazane jest korzystanie lub/i rozporządzanie opracowaniami, przeróbkami i modyfikacjami utworów zamieszczonych na stronie internetowej. W szczególności zakazane jest wykorzystywanie zamieszczonych na stronie internetowej utworów lub/i ich fragmentów, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, w celach zarobkowych.

Biblioteka Polskiej Piosenki dąży do popularyzacji i utrwalenia wiedzy o polskiej piosence historycznej i współczesnej. Jako instytucja publiczna stara się utrzymać najwyższe standardy zgodności z obowiązującym w Polsce prawem. Biblioteka nie czerpie żadnych korzyści z podejmowanych przedsięwzięć - kieruje się dobrą wolą. Szacunek do pracy Twórców, Autorów i Artystów jest jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania Instytucji. Jeżeli umieszczenie tekstu utworu jest sprzeczne z czyimiś prawnymi lub osobistymi interesami - uprzejmie prosimy o kontakt przy pomocy znajdującego na górze strony formularza lub przy pomocy poczty elektronicznej. Tekst zostanie bezwzględnie usunięty.

Strona Biblioteki Polskiej Piosenki wykorzystuje tzw. pliki cookie do zliczania unikatowych odwiedzin oraz przechowywania informacji o historii odwiedzonych rekordów Biblioteki Cyfrowej. Pliki cookie nie są przechowywane po zamknięciu sesji przeglądarki. Odwiedzający może zmienić ustawienia plików cookie korzystając z odpowiednich okien ustawień swojej przeglądarki.
To jest archiwalna odsłona strony i bazy CBPP.